شروط غیرمنصفانه در قراردادهای بانکی و تعارض آن با اهداف نظام بانکداری بدون ربا
اقتصاد اسلامی - Islamic Economics
1401/2022
چکیده
شروط غیرمنصفانه یکی از مسائل قابل بحث در زمینه شروط ضمن عقد است که تعادل قراردادی را برهم می زند. در دنیای امروز نیز گسترش قراردادهایی که در آنها یکی از طرفین به دلیل برخورداربودن از موضع برتری، شروطی را در قرارداد بگنجاند که نسبت به طرف مقابل قرارداد، غیرمنصفانه است، روزافزون می باشد. در این میان، بانک ها با توجه به منابع مالی که در اختیار دارند، عمدتاً شروطی را در قراردادها و در مقابل مشتریان می گنجانند که در ظاهر از اصل صحت تبعیت کرده و بر اساس اصول قراردادی صحیح منعقد شده اند، اما در باطن به نوعی شروط تحمیلی قلمداد شده و مشتری بر اساس نیاز اقتصادی که دارد، از روی ناچاری به این شروط غیرمنصفانه تن می دهد. این در حالی است که مسئله یادشده با اهداف نظام بانکداری بدون ربا که مبتنی بر استقرار نظام پولی ـ اعتباری بر اساس حق و عدل و در راستای تنظیم گردش صحیح پول و اعتبار و در جهت سلامت و رشد اقتصاد کشور است، منافات دارد. نتیجه نهایی قبول این شروط از سوی طرفین قراردادها، خدشه دارشدن اصل عدالت و ایجاد بی اعتمادی میان بانک و مشتریان و فعالان اقتصادی و در نهایت، فساد در عرصه نظام پولی و بانکی خواهد بود. با توجه به اهمیت این مسئله، در مقاله حاضر، ضمن بررسی مفهوم و مبانی شروط غیرمنصفانه به بررسی مصادیق این شروط در قراردادهای بانکی پرداخته و راهکارهایی جهت اصلاح و برون رفت از وضعیت حاضر قراردادهای بانکی ارائه می شود.

